bier

Van Hamburg naar Amsterdam-Oost: het bierverhaal gaat door

“We hopen over 100 jaar de beste bier brouwerij van Nederland te zijn” – Brouwerij Blauwdruk

Waar begon die relatie eigenlijk? Bierhistoricus Leendert Alberts neemt ons mee terug naar de 14e eeuw, toen het eerste Noord-Duitse handelsbier via de Zuiderzee de stad binnenkwam. Amsterdam was toen vooral een handelsstad. Toch groeide het uit tot een plek met een rijke geschiedenis van bier. Er bestaan niet alleen grote brouwerijen zo als Heineken en Amstel, maar ook in kleine brouwerijen. Brouwerij Blauwdruk uit Amsterdam-Oost is daar een van.

Het begon allemaal met Noord-Duits handelsbier. Volgens Leendert was dat destijds het beste bier van Europa. “Toen werd er al met hop gebrouwen,” vertelt hij. “Het was bitterder en het was langer houdbaar.” Het bier werd vanuit Hamburg over de Zuiderzee vervoerd. Amsterdam lag op de route, want dat lag voor de grotere steden. In 1323 bepaalde de graaf van Holland dat alles wat langs de stad kwam, tol moest betalen.

Toch werd er in Amsterdam zelf weinig bier gebrouwen. Leendert legt uit dat Het IJ  in verbinding stond met de Zuiderzee. “Het water was toen te brak om er bier van te maken.” Daardoor telde de stad maar 10 à 15 brouwerijen. Veel minder dan je eigenlijk zou verwachten, maar het eindigde daar niet. De stad groeide uit tot een bruisende bierstad. Van de opkomst van Heineken en Amstel tot de nieuwe generatie brouwers.

Bier van brouwerij Blauwdruk in Amsterdam-Oost

Een goed voorbeeld daarvan is Brouwerij Blauwdruk in Amsterdam-Oost. De bierhobby van Erwin en Alex begon in Enschede, waar ze elkaar leerden kennen tijdens hun studententijd. Erwin heeft engineering gestuurd en Alex design engineering. “Dat is er dus redelijk in geramp” vertelt Alex.  De naam van hun brouwerij ontstond niet zomaar. “Noflik”, het Friese woord voor gezelligheid, was ook een optie. Erwin is Fries, maar Alex niet. Alex vond dat geen goed idee vertelt hij. “Een Friese naam zal minder goed aanslaan bij de Amsterdammers” aldus Erwin.

De naam ‘Blauwdruk’ paste beter. “Als je een project technisch aanpakt,” zeggen ze, “begin je met een concept, dan een prototype, en daarna een blauwdruk.”

Behalve hun brouwerij hebben ze ook een stokerij, opgezet door de vader van Erwin. De mannen van Blauwdruk dromen groots. Ze hopen dat hun brouwerij over 100 jaar de beste van Nederland is.

Volgens Leendert heeft Amsterdam al eeuwenlang het voordeel dat er veel mensen wonen en veel toeristen komen. Het zorgt voor een constante vraag naar bier. Brouwerij Blauwdruk zit in Amsterdam dus wel goed.

Het verschil tussen arm en rijk

“Voor 1600 dronk eigenlijk iedereen bier in Amsterdam,” zegt Leendert Alberts, “Niet omdat mensen nou zo veel zin hadden in alcohol, maar omdat er gewoon weinig anders beschikbaar was.” Water was er wel, maar daar hadden de inwoners hadden weinig vertrouwen in. Wijn was een luxeproduct voor de rijken. “Sterker bier of wijn, dat kon je je alleen krijgen als je wat te besteden had. De arme mensen dronken slap bier” zegt Leendert. Weinig alcohol, maar wel voedzaam en goedkoop. Op slap bier zat bovendien geen accijns. Dat hield het bereikbaar voor iedereen.

De mensen dronken gemiddeld zeker een liter per dag,” zegt hij. “En ja, ook kinderen in weeshuizen kregen gewoon bier bij het ontbijt.”  Na 1600 veranderde dat langzaam. “Toen kwamen er andere dranken op de markt: jenever, thee, koffie. Ineens had je meer keus dan alleen bier. ” Dit had gevolgen voor de bierhandel. “De bierconsumptie daalde van 400 naar 300 liter per persoon per jaar.”

Bier brouwen in Amsterdam was niet ideaal. “Het IJ was verbonden met de Zuiderzee,” legt Leendert uit, “ dat betekende het water te brak was. ”Daar kun je geen goed bier mee maken.” Brouwers moesten hun water dus van buiten de stad halen. Uit de Amstel, of de Haarlemmermeer. Sommigen gingen zelfs helemaal naar de Vecht bij Abcoude. Dat gebeurde met speciale waterschuiten. “Dat was onhandig en vooral duur,” zegt Leendert. “Ze maakte vooral kuitbier, een soort witbier met zo’n vier procent alcohol. Populair, maar niet bijzonder.” In plaats van gerst werd er vaak haver gebruikt. Volgens Leender was haver goedkoper en overal te krijgen. Brouwers zeiden dan ook: “Met haver kun je goedkoper bier maken, en het smaakt nog steeds prima.”

Opkomst van de pils

“De Duitse brouwers wisten als geen ander hoe je pils moest maken,” zegt Leendert. Toen merken zo als Heineken en Amstel daar in 1870 ook mee wilde beginnen, wisten ze wat ze moesten doen. Ze wilde Duitse brouwmeesters naar Amsterdam halen. “Die mannen lieten stap voor stap zien hoe het moest,” vertelt hij.  Rond 1870 ging het snel. Net buiten de stad ontstond grote bierfabrieken , Heineken en Amstel.  Toch is de liefde voor oude stijlen nooit helemaal verdwenen. Zoals Brouwerij ’t IJ, die brouwt nog steeds witbier. Tegelijkertijd is er nog een ander biersoort dat steeds populairder wordt. “IPA, dat is een oud Engels bier,” vertelt Leendert. Volgens hem is het pas de laatste twintig jaar echt populair geworden.

Het is een bitter en sterk geurend bier dat via Amerika naar Nederland is gekomen. Inmiddels brouwen veel Amsterdamse brouwers hun eigen versie.

zie hier mijn foto serie

Geplaatst in Niet gecategoriseerd.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *