Hoe suiker Amsterdamse jongeren in zijn greep houdt
In Amsterdam worden jongeren dagelijks overspoeld door een voedselomgeving die hen naar ongezonde keuzes duwt. Van bruisende frisdranken in de schoolkantine tot felverlichte snackbars op weg naar huis: suiker is overal. Onderzoeker Rian Pepping van de GGD Amsterdam ziet al jaren hoe deze omgeving jongeren dieper in een ongezonde levensstijl trekt. “Het probleem is niet dat ene suikerklontje. Het is het systeem dat ervoor zorgt dat je het blijft eten.”
→ Leidseplein. Wikipedia
Mick Schoone 15 november 2025, 11:33
De perfecte verslavende mix: suiker, vet en zout
“Het echte gevaar zit in de combinatie van suiker, vet en zout tegelijk,” legt Rian Pepping uit. “Neem een hamburger met friet en een milkshake of een zak chips. Die mix kaapt het beloningscentrum in je hersenen, net als bij drugs. Vooral bij jongeren, van wie het brein nog in ontwikkeling is, werkt dit verslavend. Ze krijgen een dopaminekick en willen meteen meer. Dat is geen zwakte, dat is biologie.”
Enkele tips van de GGD-expert:
- Noten of fruit als snack
- Samen koken met je kind
- Suikervrije zones op school stimuleren
- Eén suikervrije dag per week invoeren
In wijken als Nieuw-West, Noord en Zuidoost is de realiteit schrijnend. Hier drinken jongeren tussen de 12 en 18 jaar dagelijks tot wel anderhalve liter suikerhoudende dranken, vaak zonder zich bewust te zijn van de gevolgen. “Het is een vicieuze cirkel,” zegt Pepping. “De voedselomgeving maakt ongezond eten zo toegankelijk dat het bijna geen keuze meer is.”
Fastfoodketens spelen slim in op deze kwetsbaarheid. In Amsterdam zijn snackwinkels en ketens niet alleen eetplekken, maar sociale hubs. “Neem een willekeurige McDonald’s in Nieuw-West,” zegt Pepping. “Daar zitten jongeren urenlang: het is goedkoop, er is wifi, en je kunt er chillen met vrienden.” Maar alles op het menu is ultra bewerkt, van de friet tot de frisdrank. In wijken met lagere inkomens is dit extra problematisch. Een appel kost in de lokale supermarkt al gauw 50 cent, terwijl een blikje cola vaak maar 80 cent is. “De prijs stuurt gedrag,” zegt Pepping.
De verschillen tussen Amsterdamse wijken zijn groot. In Zuidoost of de Pijp vind je relatief veel biologische winkels en groenteboeren. In Noord of Zuidoost domineren kebabzaken en discountsupermarkten met schappen vol goedkope snacks. “Als je portemonnee dun is en je hebt honger, wat kies je dan?” vraagt Pepping retorisch.
De stille schade van suiker
De gevolgen zijn al op jonge leeftijd zichtbaar. Overgewicht en obesitas verhogen het risico op diabetes type 2 en hartziekten, die vaak pas na decennia echt toeslaan. Maar de schade begint nu al. “Tandartsen zien jongeren met tanden die eruitzien alsof ze van een 50-jarige zijn,” zegt Pepping. Een 15-jarige uit Osdorp vertelde de GGD anoniem: “Ik drink elke dag energydrank, want dat houdt me scherp. Maar mijn tandarts zei dat mijn glazuur al dunner wordt.”
Stappen naar een gezondere stad
Voor ouders en jongeren is het een eindeloos gevecht. “De voedselindustrie is een miljardenmachine die weet hoe ze ons moet bespelen,” zegt Pepping. Toch zijn er praktische stappen:
- Drink water met munt of citroen voor smaak.
- Doe snacks in een dichte trommel.
- Neem altijd een waterfles mee.
- Check altijd de etiketten, laat staan als suikerhoeveelheid hoog is.
Maar Pepping benadrukt dat individuele verantwoordelijkheid niet genoeg is. “Je kunt jongeren niet vragen om nee te zeggen als er op elke straathoek ja wordt geschreeuwd.”
Toch is er vooruitgang. Amsterdamse basisscholen hebben water drinken genormaliseerd: 80% van de leerlingen neemt nu standaard een bidon mee, tegenover slechts 20% tien jaar geleden. Middelbare scholen experimenteren met gezonde kantines, zoals het Metis Montessori Lyceum in Oost, waar suikervrije ijsthee de bestseller is. Maar het weren van fastfoodketens vlak bij scholen blijft een juridische nachtmerrie. “Een Burger King naast een vmbo-school is een ramp,” zucht Pepping, “maar de gemeente heeft weinig middelen om dat te stoppen.”
Waarom een suikertaks hard nodig is
De GGD pleit voor een landelijke suikertaks. “Maak cola duurder en water goedkoper,” zegt Pepping. Een proef in Rotterdam liet zien dat een belasting van 20 cent per liter frisdrank de consumptie met 15% verlaagde. Maar in Den Haag blijft het stil. “Politiek is traag, en de industrie lobbyt hard,” zegt Pepping.
Pepping blijft strijdbaar, maar realistisch. “We hebben te lang gedacht dat gezondheid een kwestie van wilskracht is. Maar als je in een stad woont waar elke reclame, elke prijs en elke hoek je naar suiker duwt, is wilskracht niet genoeg.” Toch ziet ze hoop. Jongeren worden mondiger en stellen vragen over misleidende marketing. Scholen veranderen, en de roep om een suikertaks groeit.
“De gezonde keuze moet de makkelijke keuze worden,” zegt Pepping. “Pas dan krijgen Amsterdamse jongeren een eerlijke kans.”